Thống Đốc Arnold Schwarzenegger và các nhà lập pháp California cuối cùng đã thỏa thuận được một dự án ngân sách nhằm chấm dứt mức thâm thủng tới 26 tỉ đô la hiện nay.

Thứ ba 21/7 các nhà lãnh đạo lập pháp bắt đầu thảo luận với các đồng nghiệp về dự thảo mới để các ngân sách tiểu bang hoạt động trở lại bình thường. Thứ năm tới sẽ có cuộc bỏ phiếu chuẩn thuận sau cùng.

Chắc chắn ngân sách mới bao gồm nhiều khoản cắt xén mà cũng không sao giải quyết được nhiều vấn đề tài chính của California vì thuế thu được đã giảm hẳn so với các năm trước, do tình trạng kinh tế suy đồi.

Dân biểu Sam Blakeslee, lãnh tụ phe thiểu số của Hạ Viện California nói: “Dĩ nhiên đây là thời buổi kinh tế khó khăn nhất mà tiểu bang chúng ta phải đối đầu kể từ thập niên 1930 đến nay, không có chọn lựa nào là dễ dàng cả”.

Do thu nhập của người dân lần đầu tiên từ 70 năm qua giảm sút nên thuế thu được giảm 34% trong 6 tháng đầu năm 2009.

Số tiền thất thu 26.3 tỉ đô la chỉ chiếm có 30% tổng ngân sách tiểu bang. Điều này có nghĩa nhiều chương trình sẽ bị ảnh hưởng, từ trường học, cảnh sát, chữa lửa vv… Sinh viên chắc chắn sẽ thấy học phí đại tăng cao.

Ngoài ra các ngành như y tế, nhà tù, phúc lợi xã hội và các chương trình khác cũng bị cắt giảm. Hệ thống nhà tù của tiểu bang bị giảm 1.2 tỉ đô la, hệ thống đại học tiểu bang bị cắt gần 3 tỉ đô la.

Medi-Cal, chương trình y tế cho người nghèo, sẽ bị cắt tới 1.3 tỉ đô la. Thỏa thuận đạt được sẽ kéo ngân sách từ 92 tỉ xuống còn 88 tỉ, tức ngang bằng với ngân sách tiểu bang năm 2005.

Sau khi những con số thỏa thuận được công bố, người dân California nổi giận đáng kể. Họ đương đầu với tình trạng: Hàng ngàn tù nhân sẽ được trả tự do sớm, dù có bị quản chế tại gia đi nữa, trường học và các chương trình phục vụ lợi ích công chúng bị cắt giảm tàn tệ.

Giám đốc Lee Baca của cảnh sát quận hạt Los Angeles lên án nặng nề ngân sách này. Ông ta cho rằng sự cắt giảm ngân sách cho chính quyền địa phương sẽ buộc chính quyền địa phương khắp nơi đóng cửa nhà tù, cắt giảm nhân viên tuần tra an ninh,… có nghĩa là xã hội sẽ bất ổn. Đây là “nhân nạn” do lối hành xử vô trách nhiệm của các nhà lập pháp tiểu bang.

Trong số 15 tỷ Mỹ kim bị cắt giảm, có tới 9 tỷ Mỹ kim cắt giảm ngân sách giáo dục mọi cấp. Điều này có nghĩa là nhiêàu giáo sư bị sa thải, nhiều chương trình giáo dục bị bải bỏ, lớp học sẽ rất đông đúc, phẩm chất giáo dục sẽ xuống tệ hại…
Giới giáo dục than trời không thấu.

Tuy các nhà lập pháp hứa là sẽ gia tăng ngân sách giáo dục trở lại khi kinh tế khá hơn, nhưng trước mắt là một sự đổ vỡ…